Kanister używany do przewozu towarów niebezpiecznych w ruchu drogowym musi być opakowaniem dopuszczonym zgodnie z umową ADR: mieć zatwierdzony typ konstrukcji i trwałe oznakowanie UN, odpowiadać grupie pakowania przewożonej substancji oraz być prawidłowo oznakowany numerem UN i nalepką ostrzegawczą. Zakres pozostałych obowiązków (dokumenty, wyposażenie pojazdu, szkolenia) zależy od rodzaju i ilości towaru oraz od tego, czy przewóz jest prywatny, czy związany z działalnością gospodarczą.
Czym jest ADR i kogo dotyczy
ADR to Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. W Polsce jej przepisy stosuje się także w przewozach krajowych. Umowa jest aktualizowana co dwa lata, dlatego przy organizowaniu przewozu zawsze trzeba opierać się na wersji obowiązującej w danym momencie.
Towarami niebezpiecznymi w rozumieniu ADR są m.in. benzyna (UN 1203) i olej napędowy (UN 1202), a także wiele substancji chemicznych używanych w przemyśle, rolnictwie i warsztatach. Każda substancja ma przypisany numer UN, klasę oraz – w przypadku większości materiałów ciekłych – grupę pakowania. Te informacje znajdziesz w sekcji 14 karty charakterystyki produktu.
Wymagania wobec samego kanistra
Zatwierdzony typ konstrukcji
Opakowanie przeznaczone do towarów niebezpiecznych musi przejść badania typu – m.in. próby zrzutu, szczelności, ciśnienia hydraulicznego i spiętrzania – a następnie zostać dopuszczone przez uprawnioną jednostkę. Potwierdzeniem jest oznakowanie UN naniesione na kanister przez producenta. Zwykły kanister bez takiego oznakowania nie spełnia wymagań ADR, nawet jeśli jest solidny i szczelny. Więcej o tym, kiedy taki certyfikat ma znaczenie, piszemy w artykule Czy warto inwestować w kanistry z certyfikatem UN?
Co oznacza kod UN na kanistrze
Oznakowanie UN składa się z kilku elementów zapisanych w ustalonej kolejności:
- symbol UN – litery „un” w okręgu, potwierdzające zgodność z przepisami ONZ,
- kod rodzaju opakowania – cyfra 3 oznacza kanister, litera określa materiał (np. A – stal, B – aluminium, H – tworzywo sztuczne), a kolejna cyfra rodzaj otworu (1 – kanister z otworem niezdejmowalnym, 2 – z otworem zdejmowalnym),
- litera grupy pakowania – X, Y lub Z,
- gęstość względna lub masa brutto, dla której opakowanie badano,
- ciśnienie próbne (dla opakowań na ciecze),
- rok produkcji, kod państwa oraz oznaczenie producenta lub jednostki zatwierdzającej.
Szczegółowo o znaczeniu poszczególnych symboli na pojemnikach piszemy w poradniku Jakie oznaczenia musi mieć bezpieczny kanister?
Grupa pakowania a dobór kanistra
Grupy pakowania odzwierciedlają stopień zagrożenia: I – duże, II – średnie, III – małe. Litera w kodzie UN mówi, do jakich grup kanister jest dopuszczony:
- X – do grup I, II i III,
- Y – do grup II i III,
- Z – wyłącznie do grupy III.
Przykładowo benzyna jest zaliczana do grupy pakowania II, więc wymaga opakowania z oznaczeniem X lub Y. Trzeba też sprawdzić, czy gęstość przewożonej cieczy nie przekracza wartości podanej w kodzie i czy materiał kanistra jest chemicznie zgodny z zawartością.
Stan techniczny i okres użytkowania
Kanister musi być szczelny, nieuszkodzony i prawidłowo zamknięty, a na jego zewnętrznej powierzchni nie mogą znajdować się pozostałości przewożonej substancji. Dla opakowań z tworzyw sztucznych przepisy ADR ograniczają dopuszczalny okres używania do przewozu towarów niebezpiecznych, liczony od daty produkcji widocznej w oznakowaniu – dlatego rok produkcji ma znaczenie praktyczne, a nie tylko informacyjne.
Oznakowanie kanistra z towarem niebezpiecznym
Oprócz kodu UN nadanego przez producenta, kanister wypełniony towarem niebezpiecznym musi zostać oznakowany przez nadawcę:
- numerem UN substancji poprzedzonym literami „UN”,
- nalepką ostrzegawczą właściwą dla klasy (dla cieczy zapalnych – klasa 3, symbol płomienia),
- dodatkowymi znakami, jeśli wymagają ich przepisy dla danej substancji (np. znak substancji niebezpiecznej dla środowiska).
Oznakowanie musi być czytelne, trwałe i widoczne. Zasady znakowania opakowań z chemią omawiamy też w artykule Kanister do transportu chemikaliów – wymagania i normy.
Przewóz prywatny, małe ilości i wyłączenia
ADR przewiduje kilka sytuacji, w których obowiązki są ograniczone lub nie mają zastosowania. Najważniejsze z nich to:
- przewóz przez osoby prywatne – towarów przeznaczonych do własnego użytku, w ilościach i opakowaniach określonych w przepisach,
- wyłączenie związane z ilością przewożoną w jednostce transportowej (dział 1.1.3.6 ADR) – poniżej określonego progu, liczonego z uwzględnieniem kategorii transportowej substancji, przedsiębiorca jest zwolniony z części wymagań, ale nadal musi m.in. stosować dopuszczone opakowania z właściwym oznakowaniem,
- ilości ograniczone – dotyczą małych opakowań wewnętrznych umieszczonych w opakowaniach zewnętrznych; kanistrów z paliwem w typowych pojemnościach zwykle to nie obejmuje.
Progi i warunki tych wyłączeń są szczegółowo opisane w przepisach i zależą od konkretnej substancji, dlatego nie należy ich szacować „na oko”.
Obowiązki przedsiębiorcy przy przewozie komercyjnym
Firma, która przewozi, nadaje, pakuje lub załadowuje towary niebezpieczne, zwykle musi spełnić dodatkowe wymagania, m.in.:
- przeszkolić pracowników biorących udział w przewozie zgodnie z działem 1.3 ADR,
- wyznaczyć doradcę do spraw bezpieczeństwa w transporcie towarów niebezpiecznych (DGSA), o ile nie zachodzi zwolnienie,
- zapewnić dokument przewozowy oraz wymagane wyposażenie pojazdu, w tym gaśnice,
- właściwie zabezpieczyć ładunek przed przesuwaniem i uszkodzeniem.
Ponieważ zakres obowiązków zależy od rodzaju substancji, ilości i sposobu przewozu, przy działalności gospodarczej warto każdorazowo skonsultować schemat transportu z doradcą DGSA i sprawdzić aktualne brzmienie przepisów.
A co z AdBlue®?
Wodny roztwór mocznika AdBlue® zwykle nie jest klasyfikowany jako towar niebezpieczny w transporcie, więc kanistry z AdBlue® nie podlegają wymaganiom ADR opisanym powyżej. Rozstrzygające są jednak informacje z sekcji 14 karty charakterystyki konkretnego produktu. Kanistry z AdBlue® 5, 10 i 20 L produkowane przez BlauChem znajdziesz w zakładce Kanistry.
Najczęstsze pytania
Czy każdy kanister na paliwo jest kanistrem ADR?
Nie. Kanister spełnia wymagania ADR tylko wtedy, gdy ma zatwierdzony typ konstrukcji i trwałe oznakowanie UN naniesione przez producenta. Zwykły kanister sklepowy bez tego kodu nie jest opakowaniem dopuszczonym do przewozu towarów niebezpiecznych.
Co oznacza litera Y w kodzie UN kanistra?
Litera Y oznacza, że kanister jest dopuszczony do substancji z grupy pakowania II i III. Litera X dopuszcza także grupę I, a litera Z wyłącznie grupę III.
Czy osoba prywatna przewożąca kanister z benzyną musi stosować ADR?
ADR przewiduje wyłączenie dla przewozu przez osoby prywatne towarów do własnego użytku, w określonych ilościach i opakowaniach. Warunki tego wyłączenia trzeba sprawdzić w aktualnych przepisach.
Kto w firmie odpowiada za zgodność przewozu z ADR?
Obowiązki mają m.in. nadawca, przewoźnik, pakujący i załadowca. W firmach objętych przepisami wsparciem jest doradca ds. bezpieczeństwa (DGSA), który nadzoruje zgodność przewozów z ADR.
Jeśli potrzebujesz informacji o kartach charakterystyki lub dostawach AdBlue® w kanistrach, skontaktuj się z działem handlowym BlauChem: tel. +48 733 460 091, e-mail office@blauchem.com.
Przeczytaj też: Jakie atesty powinien mieć kanister do przewozu substancji chemicznych?
Zobacz też













